miasto.app to niezależny serwis obywatelski — nie jest stroną urzędu gminy.
Osoba bezdomna wymagająca pomocy – gdzie to zgłosić i kto pomaga?
Osoba nieprzytomna, wychłodzona albo leżąca na mrozie: 112.
Pomoc osobie bezdomnej organizuje ośrodek pomocy społecznej gminy, na której terenie osoba przebywa; przy zagrożeniu życia lub zdrowia, zwłaszcza zimą, dzwoń najpierw na 112. Gmina zapewnia tymczasowe schronienie w noclegowni lub schronisku, także w sąsiedniej gminie, gdy własnej placówki nie ma. Poza godzinami pracy ośrodka zgłoszenie przyjmą służby. Zimą działa wojewódzka infolinia 987.
Kto zwykle odpowiada
| Sytuacja | Adresat |
|---|---|
| Zagrożenie życia lub zdrowia, mróz, brak reakcji | Numer alarmowy 112 Dyspozytor zdecyduje o skierowaniu pogotowia, Policji albo straży pożarnej. |
| Potrzeba schronienia, posiłku, wsparcia socjalnego | Ośrodek pomocy społecznej gminy: GOPS, MOPS albo MGOPS Poza godzinami pracy ośrodka zgłoszenie przyjmie Policja albo straż gminna, jeśli działa w gminie. |
| Osoba przebywająca w pustostanie, altanie, kanale ciepłowniczym | Ośrodek pomocy społecznej i Policja, a w części gmin także streetworkerzy, czyli pracownicy socjalni działający w terenie |
| Zgłoszenie zimą, także anonimowe, o każdej porze | Wojewódzka infolinia dla osób bezdomnych 987 |
| Osoba przejezdna, spoza gminy | Ośrodek pomocy społecznej gminy, w której osoba przebywa |
Jak zgłosić krok po kroku
- Oceń, czy sytuacja jest pilna
Brak reakcji na głos, płytki oddech, przemoczone ubranie przy mrozie lub w chłodną noc i objawy wychłodzenia to powody, by dzwonić na 112 od razu. W pozostałych sytuacjach jest czas na powiadomienie ośrodka pomocy społecznej.
- Podaj dokładne miejsce i porę
Numer budynku, nazwa przystanku, klatka schodowa, altana działkowa, wiadukt: bez tego pomoc szuka po omacku. Napisz też, o jakiej porze osoba tam bywa, bo pracownik socjalny albo patrol pojawi się w tym miejscu później.
- Opisz stan osoby, nie oceniaj jej
Liczy się to, co widać: czy jest przytomna, czy ma okrycie, czy potrzebuje leków, czy jest z nią pies. Domysły o przyczynach bezdomności nic nie wnoszą, a bywają powodem, dla którego zgłoszenie zostaje potraktowane mniej poważnie.
- Zapytaj o potrzeby, jeśli to bezpieczne
Czasem wystarczy informacja o najbliższej noclegowni, jadłodajni albo punkcie z ciepłym posiłkiem. Nie wchodź w spór i do niczego nie namawiaj siłą; zgłoszenie do ośrodka pomocy społecznej możesz zrobić niezależnie od tego, co usłyszysz w odpowiedzi.
Gmina zapewnia schronienie
Zgodnie z art. 48a ustawy o pomocy społecznej udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca w noclegowni albo w schronisku dla osób bezdomnych. Placówki te gminy prowadzą samodzielnie lub zlecają organizacjom pozarządowym, a tam, gdzie własnej noclegowni nie ma, pomoc organizuje się w porozumieniu z sąsiednimi samorządami.
Pytanie, która gmina ma pomóc, wraca przy osobach przejezdnych. Zgodnie z art. 101 tej samej ustawy w sprawach niecierpiących zwłoki właściwa jest gmina miejsca pobytu osoby potrzebującej pomocy. W praktyce znaczy to tyle, że zgłoszenie kieruje się do ośrodka pomocy społecznej tam, gdzie osobę widziano, bez ustalania, skąd pochodzi.
Poza schronieniem pomoc obejmuje zwykle posiłek, ubranie, kąpiel, wsparcie pracownika socjalnego i pomoc w odtworzeniu dokumentów. Zakres i godziny zależą od gminy oraz od tego, jakie placówki i organizacje działają w okolicy.
Jak zgłosić, żeby pomoc dotarła
Skuteczne zgłoszenie jest krótkie i konkretne: miejsce, pora, stan osoby, ewentualne zagrożenia. W godzinach pracy wystarczy telefon do ośrodka pomocy społecznej, a poza nimi do Policji albo do straży gminnej, jeśli działa w gminie. Zimą całodobowo odbiera infolinia 987, prowadzona przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego.
Zgłaszający nie ma obowiązku podawania swoich danych, choć numer telefonu ułatwia dopytanie o szczegóły. Jedno opisane zgłoszenie z dokładnym adresem bywa traktowane poważniej niż kilka ogólnych sygnałów bez lokalizacji.
Formularz usterek gminy nie jest właściwym miejscem dla takiej sprawy, bo dotyczy infrastruktury, a nie pomocy człowiekowi; sprawy osób kieruje się do ośrodka pomocy społecznej. Inaczej jest z samym pustostanem albo miejscem grożącym zawaleniem, bo tym zajmują się nadzór budowlany i gmina.
Czego nie robić
Nie rozmawiaj z pozycji kontroli i nie próbuj nikogo wyprowadzać z miejsca, w którym przebywa. Przyjęcie do noclegowni jest co do zasady dobrowolne, a pracownik socjalny również nie ma narzędzi, by kogoś tam zabrać wbrew woli; wyjątkiem pozostaje stan zagrożenia życia, w którym o działaniu decydują wezwane służby.
Nie fotografuj osoby i nie publikuj zdjęć w mediach społecznościowych. Do zgłoszenia wystarczy opis, a rozpoznawalne zdjęcie człowieka w trudnej sytuacji bywa dla niego dodatkową krzywdą i utrudnia późniejszy kontakt pracownikowi socjalnemu.
Nie zakładaj też, że ktoś inny już zadzwonił. Zimą kilka zgłoszeń z tego samego miejsca jest lepsze niż żadne, a przy niskiej temperaturze liczy się czas, a nie liczba wcześniejszych sygnałów.
Najczęstsze pytania
Gdzie zgłosić osobę bezdomną potrzebującą pomocy?
Przy zagrożeniu życia na 112, a w pozostałych sytuacjach do ośrodka pomocy społecznej w gminie, na której terenie osoba przebywa. Numer znajdziesz na stronie urzędu gminy; nazwa ośrodka bywa różna i spotyka się GOPS, MOPS oraz MGOPS. Zimą działa również infolinia 987.
Czy noclegownia jest w każdej gminie?
Nie. Wiele mniejszych gmin nie prowadzi własnej placówki i zapewnia miejsce w porozumieniu z sąsiednim samorządem albo z organizacją pozarządową, czasem w innej miejscowości. Dowóz do takiego miejsca organizuje wtedy zwykle ośrodek pomocy społecznej.
Co, jeśli osoba nie chce pomocy?
Odmowa jest częsta i nie kończy sprawy. Zgłoszenie do ośrodka pomocy społecznej ma wtedy sens, bo pracownik socjalny albo streetworker może wracać w to miejsce, budować kontakt i zaproponować pomoc, gdy okoliczności się zmienią. Przy zagrożeniu życia o działaniu rozstrzygają służby wezwane przez 112.
Kto pomaga zimą poza godzinami pracy urzędu?
Całą dobę działa numer 112, a zimą całodobowo odbiera też wojewódzka infolinia 987, prowadzona przez centra zarządzania kryzysowego: przekazuje ona sygnał właściwym służbom i informuje o wolnych miejscach w placówkach. W części gmin zimą jeżdżą też wspólne patrole straży gminnej, jeśli działa w gminie, oraz organizacji pomocowych.